Krimp is de achilleshiel van de textielwereld, en als je ooit een ooit perfecte trui uit de was hebt gehaald en ontdekt dat hij geschikt is voor een peuter, dan ken je de frustratie uit de eerste hand. Hoewel alle textielsoorten onderhevig zijn aan enige mate van maatverandering, Gebreide stof is berucht omdat het aanzienlijk meer krimpt dan zijn geweven tegenhangers.
Voor modemerken, kledingfabrikanten en consumenten is het begrijpen van het ‘waarom’ achter dit fenomeen de eerste stap om het te voorkomen.
1. De wetenschap van de lus: waarom breisels krimpen
De voornaamste reden Gebreide stof krimpt meer dan ander textiel dankzij de unieke constructie. In tegenstelling tot geweven stoffen, waarbij de garens in rechte lijnen (ketting en inslag) met elkaar zijn verweven, zijn gebreide stoffen gemaakt van een doorlopende reeks in elkaar grijpende lussen.
1.1 Mechanische ontspanning (ontspanningskrimp)
Tijdens het productieproces (breien, verven en afwerken) staat de stof voortdurend onder spanning. De lussen zijn uitgerekt en langwerpig. Wanneer de stof in water wordt ondergedompeld en geschud, wordt de spanning opgeheven. De lussen ‘ontspannen’ en keren terug naar hun oorspronkelijke, rondere en compactere vorm. Omdat de lussen meer “ruimte” hebben om te bewegen dan recht geweven garens, is de resulterende verandering in grootte veel dramatischer.
1.2 De aard van de vezel (zwellingskrimp)
Veel gebreide kledingstukken zijn gemaakt van natuurlijke vezels zoals katoen of wol. Wanneer deze vezels nat worden, zwellen ze op. In een gebreide structuur dwingt deze zwelling de lussen om zichzelf te herschikken, meestal door de omringende lussen dichter bij elkaar te trekken. Daarom 100% katoen Gebreide stof kan bij de eerste wasbeurt tot 10% krimpen.
1.3 Vilten (specifiek voor wol/eiwitvezels)
Bij wollen breisels wordt krimp vaak veroorzaakt door ‘vilten’. Wolvezels hebben microscopisch kleine schubben. Hitte, vocht en onrust zorgen ervoor dat deze schubben als een ritssluiting aan elkaar vastklikken, waardoor de stof in een dichte, dikke en permanent kleinere massa wordt getrokken.
2. Gebreid versus geweven: een krimpvergelijking
Om de zaken in perspectief te plaatsen, laten we eens kijken hoe Gebreide stof gedraagt zich onder standaard wasomstandigheden in vergelijking met ander gangbaar textiel.
Typische krimppercentages per constructie
| Soort stof | Bouw | Geschatte krimp | Reden |
|---|---|---|---|
| Jersey / Rib | Gebreid | 5% - 10% | Lusontspanning en zwelling van de vezels |
| Denim/popeline | Geweven | 2% - 3% | Strakke interliniëring beperkt de beweging |
| Polyester breisel | Gebreid | 1% - 2% | Synthetische vezels zijn hittehardend |
| Wollen trui | Gebreid | Tot 25% | Vilten en schaal in elkaar grijpend |
3. Hoe fabrikanten krimp kunnen voorkomen
Voor B2B-inkopers en kledingfabrikanten begint het beheersen van de krimp op fabrieksniveau. Hoge kwaliteit Gebreide stof moet verschillende stabilisatieprocessen ondergaan voordat het de snijtafel bereikt.
3.1 Voorkrimpen (verdichten)
Fabrikanten gebruiken een machine die een ‘compactor’ wordt genoemd om de stoffen lussen mechanisch in hun ontspannen toestand te dwingen voordat de stof wordt verkocht. Dit zorgt ervoor dat het grootste deel van de ‘ontspanningskrimp’ plaatsvindt in de fabriek, en niet in de wasruimte van de klant.
3.2 Warmte-instelling
Voor synthetische mengsels (zoals katoen/spandex) is de warmte-instelling cruciaal. De stof wordt bij hoge temperaturen door een stenterframe gevoerd, waardoor de vezels in hun huidige afmetingen worden ‘vergrendeld’. Dit zorgt voor een uitstekende maatvastheid.
3.3 Harsbehandelingen
Sommige katoenen breisels zijn behandeld met gespecialiseerde harsen die de cellulosevezels verknopen, waardoor ze tijdens het wasprogramma niet opzwellen en verschuiven.
4. Consumententips: hoe u thuis krimp kunt voorkomen
Als u ermee werkt of draagt Gebreide stof Volg deze ‘Gouden Regels’ om de afmetingen stabiel te houden:
- Alleen koud water: Warmte is de katalysator voor lusontspanning. Door te wassen in koud water (30°C of lager) blijven de vezels in hun oorspronkelijke staat.
- Vermijd de wasdroger: De combinatie van hitte en mechanisch tuimelen is de snelste manier om een breisel te laten krimpen. Plat aan de lucht drogen is de veiligste methode om de vorm van het kledingstuk te behouden.
- Gebruik een delicate cyclus: Door te roeren op hoge snelheid kunnen de lussen mechanisch strakker worden getrokken. Een zachte of handwascyclus vermindert de belasting van de stof.
- Lees de gsm: Over het algemeen een hogere GSM (gram per vierkante meter) duidt op een dichter breisel, dat mogelijk een iets betere maatvastheid biedt dan zeer losse, “gaasachtige” breisels.
5. Is krimp onvermijdelijk?
Terwijl allemaal gebreide stoffen hebben een natuurlijke neiging om te verschuiven is niet onvermijdelijk. Door stoffen te kiezen die op de juiste manier zijn verdicht en door hitte zijn uitgehard, en door strikte zorgrichtlijnen te volgen, kan de impact van krimp worden geminimaliseerd tot minder dan 2%.
Als u begrijpt dat een breisel in wezen een ‘netwerk van veren’ (lussen) is, kunt u het materiaal met de zorg behandelen die het nodig heeft om jarenlang mee te gaan zonder zijn pasvorm te verliezen.
Veelgestelde vragen: veelgestelde vragen
Vraag 1: Kan ik een gebreid kledingstuk “ontkrimpen”?
Antwoord: Tot op zekere hoogte. Je kunt het kledingstuk laten weken in lauw water met haarconditioner (om de vezels te smeren) en het voorzichtig weer in vorm strekken terwijl het nog vochtig is. Dit is echter moeilijk gelijkmatig te doen en werkt niet op vervilte wol.
Vraag 2: Welk breitype krimpt het minst?
A: Synthetische breisels zoals 100% polyester of nylon krimpen het minst omdat de vezels niet opzwellen in water. Van de natuurlijke vezels zijn ‘Interlock’-breisels over het algemeen stabieler dan ‘Single Jersey’.
Vraag 3: Krimpt dure gebreide stof minder?
EEN: Niet noodzakelijkerwijs. Zelfs het duurste 100% biologische katoen krimpt als het niet is voorbehandeld. Kwaliteit wordt bepaald door de manier waarop de fabrikant omgaat met de afwerkings- en voorkrimpingsprocessen, en niet alleen door de prijs van de vezel.
Referenties
- Textieltesten: dimensionele stabiliteit bij wassen en drogen (AATCC-testmethode 135).
- Principes van breien: technologie en structuren, Samuel Raz.
- Krimpcontrole van katoenen gebreide stoffen, Journal of Textile and Apparel, Technology and Management.
